STADSWANDELINGEN
BELTSAZAR biedt op dit moment de volgende stadswandelingen door Amsterdam:
1. Diamantwandeling I, De maatschappelijke positie van de arbeiders
De conjunctuurgevoelige diamantindustrie heeft korte periodes van grote bloei gekend die steevast gevolgd werden door dramatisch verval. Het is dan ook niet verrassend dat vanuit deze industrie de eerste grote vakbond is ontstaan. In de negentiende eeuw leidde toenemend maatschappelijk bewustzijn tot de introduktie van sociale woningbouw en publieke sanitaire voorzieningen. De eerste stadssanering vond plaats op het eiland Uilenburg waar veel diamantarbeiders woonden. Ook het sociale leven van de veelal Joodse diamantarbeiders komt tijdens deze wandeling aan bod.
2. Diamantwandeling II, Ontwikkeling van de industrie
De Weesperbuurt telt veel overblijfselen van de eens zo omvangrijke Amsterdamse diamantindustrie. De ontwikkeling van huisnijverheid naar grootschalige op stoom, en later op elektriciteit aangedreven fabrieken is nog duidelijk in het staartbeeld terug te zien. Ook de handel en het vakbondswezen hebben hun sporen nagelaten. De wandeling voert vanaf de Diamantwerkersbond in de Henri Polaklaan langs diverse diamantfabrieken, het hoofdkantoor van de Handwerkers Vriendenkring naar de Diamantbeurs aan het Weesperplein.
NB! Deze twee wandelingen worden ook als cursus aangeboden in combinatie met de lezing 'Amsterdam, 400 jaar diamantstad'.
3. De Nederlandse herdenkingscultuur kritisch bekeken
Amsterdam kent honderden monumenten die verwijzen naar de oorlogstijd. Monumenten voor specifieke groepen slachtoffers (Joden, zigeuners, homo’s) zijn in de meeste gevallen verwezenlijkt na langdurige politieke strijd. Nieuwe inzichten hebben in die gevallen geleid tot veranderingen in de herdenkingscultuur.
In de voormalige Jodenbuurt staan veel monumenten, zoals de Hollandse Schouwburg, de Dokwerker, het Monument Kunstenaarsverzet, het Auschwitzmonument en het vrijwel vergeten Monument van Joodse Erkentelijkheid. Tijdens de wandeling worden deze en andere monumenten kritisch bekeken. De oprichtingsperikelen, de beeldtaal en overige achtergronden worden besproken. Daarnaast worden relaties gelegd naar oude en nieuwe vormen van herdenken, zoals het Monument op de Dam en het Digitaal Monument Joodse Gemeenschap in Nederland (www.joodsmonument.nl).
4. Joodse zorgstructuur in Amsterdam
Sinds de eerste vestiging van Joden in Amsterdam heeft zich een fijnmazige zorgstructuur ontwikkeld. De synagoge stond daarin centraal. Met de inkomsten uit de contributie en bijzondere belastingen, bij voorbeeld op kosjer vlees, konden voorzieningen worden getroffen voor ouderen, wezen en armlastige gemeenteleden. Ook in het onderwijs en de ziekenzorg voorzag de eigen geloofsgemeenschap. In het centrum van Amsterdam zijn nog veel verborgen verwijzingen naar deze zorgstructuur terug te vinden.
5. Wandeling door een verdwenen buurt
Het is in 2008 precies 125 jaar geleden dat de grachten rond het eiland Vlooyenburg zijn gedempt. Dit eiland wordt gezien als de vroegste vestigingsplaats van Joden in de stad. Langs de grachten stonden de eerste synagogen van Amsterdam. De demping in 1883 was nodig om plaats te maken voor de drukbezochte markt, tegenwoordig nog altijd aanwezig op het Waterlooplein. Rond 1980 is de hele buurt op de schop gegaan voor de aanleg van de Stopera (stadhuis + opera) en de metro. Met behulp van oude afbeeldingen wordt de historie van de buurt teruggebracht in een wandeling die voert van Vlooyenburg tot de Nieuwmarkt.
6. Joodse thema's in het werk van Rembrandt
Een groot deel van zijn leven woonde en werkte Rembrandt in het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt. Volgens de overlevering had hij goed contact met zijn Joodse buurtgenoten. Hij portretteerde Joodse notabelen, waaronder de arts Ephraim Bueno. Voor de uitgever Menasse ben Israël maakte Rembrandt een aantal bijzondere boekillustraties. En voor andere werken gebruikte hij veelal anonieme modellen uit de joodse gemeenschap. De wandeling geeft een impressie van de buurt in de tijd van de meester.
